Muziekzomer 2018

Young artist in residence Pieter van Loenen

'Het leven met muziek is zoveel rijker'

Sinds 2008 selecteert het NJO voor elke NJO Muziekzomer een young artist in residence. Dit is altijd een uitzonderlijk getalenteerde, jonge Nederlandse musicus, die een prominente plek binnen de NJO Muziekzomer krijgt en die de kans krijgt verschillende bijzondere programma’s te maken. De positie van young artist in residence kan een enorme impuls aan de carrière van de betreffende musicus geven. Succesvolle voorbeelden uit het verleden zijn Remy van Kesteren (harp, 2011), Emmy Storms (viool, 2012), Andrea Vasi (piano, 2014) en Shin Sihan (viool, 2016).

Dit jaar heeft violist Pieter van Loenen (1993) de eer om zich young artist in residence te noemen. Dit jonge toptalent begon al op zijn zesde met vioolspelen. De jury van het Nederlandse Vioolconcours noemde hem ‘buitengewoon energiek en diep muzikaal’ (2016). Deze Muziekzomer gaat hij langs bijzondere locaties in Gelderland met de programma’s die hij in samenspraak met het NJO mocht ontwikkelen. Tijd om kennis te maken met Pieter en zijn ideeën!

Wat motiveerde jou om zo jong al klassieke muziek te spelen en waarom heb je voor de viool gekozen?
Dat komt allemaal door mijn familie. Mijn ouders hebben allebei aan het conservatorium gestudeerd: mijn moeder is pianist en mijn vader speelt cello en blokfluit. Dan is het heel voor de hand liggend dat je op een gegeven moment muziek gaat maken. Het verhaal gaat dat mijn tante, die viooldocente was, mijn handen al in de wieg in de goede positie kon draaien, waarop zij besloot dat ik violist zou worden. En zo geschiedde. Mijn oudere broers hadden allebei al pianoles van mijn moeder, dus toen ik vioolles kreeg van mijn tante vond ik het vooral heel spannend om iets anders te doen dan mijn broers. Maar ik vond het vioolspelen al snel gewoon heel leuk. Je ziet trouwens vaak dat zo’n familieachtergrond een rol speelt, want als je ouders weten hoe het is om muziek te studeren, kunnen ze helpen om door te zetten. Ook als het moeilijk was of als ik geen zin had, zonder me te verplichten of te hard te pushen. Als je het helemaal zelf moet doen, is dat een stuk lastiger.


Foto: Marijke de Schepper

Wat zou je van die liefde voor klassieke muziek en de viool door willen geven aan andere (jonge) mensen?
Of je het nou via familie, school of muzieklessen meekrijgt: het is ontzettend waardevol als je met klassieke muziek in aanraking komt. Voor mij is dat breder dan alleen maar klassieke muziek en viool. Het is kunst in algemene zin; dat is iets wat je verder brengt als mens. Het geeft verdieping en zin aan het leven. Iedere kunstvorm geeft ook een ander perspectief op de wereld. Ik kan mijzelf moeilijk voorstellen hoe het is om zonder muziek en kunst te leven. Het leven lijkt me dan zoveel saaier. Of mooier gezegd: het is zoveel rijker als je dat wel hebt.

Hoe ben je bij de NJO Muziekzomer terechtgekomen?
Ik heb al eerder met het NJO gespeeld, namelijk toen ik de kans kreeg om intensief met Reinbert de Leeuw te werken aan Im wunderschönen Monat Mai. Voor de Muziekzomer begon het ermee dat ik Ewout benaderde met het idee om een nieuwe versie van L’Histoire du soldat te maken, dat in 2018 honderd jaar bestaat. Toen bleek dat ik al een van de genomineerden was in het geheime selectieproces voor de nieuwe young artist in residence. Tijdens de gesprekken die daarop volgden zijn nog veel meer ideeën naar voren gekomen.  Ik ben ontzettend blij dat ik uiteindelijk ben uitgekozen en dat ik daarom met het NJO mijn eigen voorstellingen mag ontwikkelen.

Over die projecten gesproken: waarom heb je ervoor gekozen om juist deze werken te spelen of te ontwikkelen tot complete voorstellingen?
Ik heb veel vroeg 20e-eeuwse muziek gekozen, want dat vind ik een onwijs interessant tijdvak. Rond de Eerste Wereldoorlog stond de hele maatschappij op zijn kop en volgden de ontwikkelingen elkaar in een razend tempo op, ook in de kunst. Het is heel inspirerend om hiernaar te kijken, want anno 2018 leven we ook in een tijd waarin alles snel verandert en we niet kunnen weten waar we heen gaan. L’Histoire du soldat bijvoorbeeld is geschreven in 1918, maar is echt een tijdloos verhaal – dat zei Stravinsky in alle bescheidenheid zelf al. Het grappige is dat De Grens in zekere zin het spiegelbeeld is: De Grens is geschreven in 2018, maar gaat over precies honderd jaar geleden. Verder is het echt geweldig om Prokofjevs Eerste vioolconcert te mogen spelen met het NJO, want dat stuk heeft zúlke mooie melodieën. Ik kijk er al jaren naar uit om het met orkest te kunnen spelen. Bartóks Solosonate voor viool is een werk dat ik persoonlijk heel bijzonder vind, want de pijn die Bartók erin heeft gelegd grijpt mij erg aan. Het past perfect bij de dansvoorstelling Over Orpheus, die gaat over rouwverwerking. De vier delen van Bartók sluiten goed aan bij de eerste vier fases van rouwverwerking. Tegelijkertijd wil ik niet dat het een voorstelling is waar iedereen met een zwaar gemoed vertrekt, want ik vind het belangrijk dat kunst helpt de moeilijke dingen in het leven een plek te geven, maar dat je er vervolgens wel beter uitkomt. Daarom wil ik na Bartók Bachs Chaconne spelen, want dat werk weerspiegelt voor mij de laatste rouwfase: acceptatie, berusting, troost. De keuze om dit met dans te combineren, lag voor mij erg voor de hand. Dans versterkt het fysieke aspect van vioolspelen en voegt een extra laag toe aan de emotionele ervaring van de muziek.

Hoe zie jij jouw muzikale toekomst voor je?
Er is niet echt een standaard pad dat musici kunnen volgen om ergens te komen en succesvol te zijn. Als je muziek wilt spelen op topniveau moet je daar zelf achteraan en moet je nieuwe dingen blijven ontwikkelen. Niet iedereen zal dat zo zien, maar daar ben ik echt van overtuigd. Dat betekent voor mij niet alleen dat ik solo en kamermuziek blijf spelen, maar dat ik meer verschillende kunstvormen, bijvoorbeeld dans of film, wil samenbrengen. Door dat alles af te wisselen werk je veel samen met nieuwe mensen, waardoor je nieuwe ideeën en inspiratie op kan doen. Dat is waar ik nu mee bezig ben en die weg wil ik graag blijven volgen. 

Wat verwacht je van de NJO Muziekzomer?
Dat het een hele inspirerende en drukke periode gaat worden. Tijdens het maken van de planning was ik zo enthousiast dat ik steeds meer voorstellingen wilde geven, waardoor ik tijdens het festival nu bijna elke dag een concert geef. Dat wordt hard werken, maar ik heb er ontzettend veel zin in!

Klik hier voor een overzicht van alle concerten van Pieter.

www.pietervanloenen.nl

NJO NIEUWSBRIEF
Volg de NJO Muziekzomer ook via de nieuwsbrief.